مطلبی برای یک نشریه محلی کاشان فرستادم و آنرا با تغییراتی ارائه می کنم

شوراها، هدف يا وسيله؟

دومين دوره شوراهاي شهر و روستا به روزهاي پاياني حضور خود در عرصه مديريت شهرها نزديك مي شود و انتخابات سومين دوره شوراها در راه است تا تجربه اي ديگر از اين حضور را رقم زند. مدل شورا به عنوان یک مدل پیگیر دموکراسی ، يادگار به ياد ماندني طالقاني است و ماحصل عمري تلاش و مبارزه وي با استبداد و واكاوي در چرايي استمرار خودكامگي در جامعه ايران است.

مدل شوراها به عنوان مدلي راهبردي ، با لحاظ دشوارهاي حكمراني در ايران و تنوع فرهنگي ، اقلیمی و مذهبي  و برآمده از آموزه هاي قرآني ، از سوي طالقاني ارائه شده است و  تعميق دموكراسي در ايران را دنبال می نماید.

طالقانی با بهره مندی از تجربه ستيزه گریش با استبداد و آشنايي با وي‍ژگي هاي جامعه ايراني و تاسي به كلام وحياني، مدلي از دموكراسي را در كنار دموكراسي نخبه گراي پارلماني تجويز مي کند كه به توانمند سازي و رشد جامعه در عرصه حكمراني و نظارت مستقيم تر بر توزيع منابع و در يك كلام سلطه مردم بر مردم ناظر است.

مردم در اين مدل آرمانی شورای طالقانی رخصت مي يابند تا خود بر چگونگي راهبري جزترين تقسيمات كشوري تا كلان ترين آن يعني از ده و بخش ها تا استان ها اعمال اراده بي واسطه بنمايند. تحقق اين سلطه، آموزش عمومي براي دموكراسي و خودآگاهي جامعه را افزوده و حوزه سلطه و اقتدار نهاد دولت را به نفع اقتدار احاد جامعه كاهش مي بخشد. ارائه اين مدل از آن جهت راهبردي تلقي مي شود كه با درك اقليم متكثر ايراني و وجود گستره خرده فرهنگ هاي متنوع در ايران و فربهي لا علاج نهاد دولت و سيطره هزينه زاي آن در تمامي شئون اقتصادي و اجتماعي و سياسي، مي توانست به همپوشاني ضعف هاي دموكراسي وكالتي و نخبه گرا و همراهي با آن بپردازد و کشور را به انواع شیوه های اداره دموکراتیک مسلح نماید. ایجاد نهاد شورا از آن جهت که قوه مشارکت جمعی ایرانیان را در پروسه طولانی تقویت می کرد و توجه به فرد گرایی را به جمع گرایی متمایل می ساخت ، اهمیت می یافت. نهاد شورا در تعریف اولیه خود مهملی برای تقویت عرصه عمومی بود که این فراخی عرصه عمومی خود به باروری سایر نهادهای مستقل از دولت یاری می رساند.

هر چند تلاش براي گسترش اقتدار جامعه در برابر اقتدار دولت و آموزش عمومي براي دموكراسي و کسب صلاحیت، اخلاق و رفتار دموکراتیک و بهره مندي از شيوه هاي مختلف دموكراسي در اداره كشور، ‌آرام آرام در تحولات قدرت و عدم تمايل دولت براي كاستن حوزه اقتدارش رنگ باخت . این شرایط مفهوم شوراي شهر را به شوراي شهرداري تقليل داد و خاتمي به عنوان نخستين رئيس دولت اين مهم را پذيرفت.